Leestijd: 2 minuten

Salmonella bij de leghen, veldstam of vaccin?

De meest vervelende bacterie op een leghenbedrijf is met afstand de salmonella. Een monstername gaat vaak gepaard met een redelijke dosis spanning. Want hoe goed de biosecurity ook is, een klein foutje kan al zorgen voor een besmetting met S.E./S.T. (Salmonella Enteritidis / Salmonella Typhimurium).

Monstername en Analyse

Wat gebeurt er met de overschoentjes, nadat deze een rondje over de stalvloer hebben gemaakt? Overschoentjes zijn de beste manier om salmonella aan te tonen, omdat het veel blindedarm mest verzamelt van een grote groep dieren uit de koppel^[1]. Als pluimveehouder neemt u zelf elke 15 weken monsters, of u besteedt dit uit aan uw dierenarts^[2]. De NVWA neemt jaarlijks een monster als bevoegde autoriteit. De laatste monstername, maximiaal 21 dagen voor de slacht, moet door uw dierenarts gedaan worden. Vanwege de verhoogde salmonella incidentie sinds 2023 worden koppels vanaf 65 weken leeftijd elke 8 weken bemonsterd ^[3].

Laboratoriumonderzoek

Eenmaal aangekomen op salmonella geaccrediteerd laboratorium worden de monsters onderzocht op de aanwezigheid van salmonella species volgens EN ISO 6579-1. Het kweken en typeren van salmonella bestaat uit 3 stappen.

Eerst worden de schoentjes 18 uur geïncubeerd in gebufferd pepton water. Hieruit worden 3 druppels op een MSRV geplaatst.
Na 24 uur wordt op de MSRV-plaat bekeken of er beweegbare salmonella’s aanwezig zijn.
Daarna wordt de kiem op een XLD- en BGA-plaat geplaatst om de salmonella te bevestigen.

Laboratoriumpersoneel kan na de uitslag op de MSRV-plaat vaak al onderscheid maken tussen vaccin- en veldstam. Salmonellavaccins uit de AviPro reeks groeien niet op de MSRV-plaat, terwijl veldstammen en enkele andere levende vaccins dit wel doen.

Figuur 1: Een DIVA-test vergelijkt het DNA van een veldmonster met dat van een bekende DNA-sequentie, zoals AviPro, om te bepalen of een positieve Salmonella-uitslag afkomstig is van een veld- of vaccinstam.

DIVA Test: Snelheid en Zekerheid

Mocht twijfel ontstaan over groei op de MSRV-plaat, dan wordt het monster ingestuurd naar GD Deventer voor een Differentiating Infected from Vaccinated Animals (DIVA) test. Een farmaceut van een salmonellavaccin biedt een DIVA test aan om onderscheid te maken tussen veld- en vaccinstam. De DIVA kan berusten op verschil in antibioticumgevoeligheid van de vaccinstam vergeleken met de veldstam. Sinds kort biedt Elanco een DIVA PCR aan voor de diergeneesmiddel AviPro salmonellavaccins voor pluimvee. Deze vervangt het DIVA antibiogram. Met deze DIVA PCR is bij twijfel over veld- of vaccinstam binnen enkele uren een uitslag beschikbaar. Terwijl dat bij het DIVA antibiogram enkele dagen duurde. Door deze vooruitgang zijn uw eieren bij een onterechte salmonellaverdenking minder lang geblokkeerd en kunt u zich focussen op wat echt belangrijk is: het welzijn van de dieren en het leveren van veilige en hoogwaardige producten.