De pagina Farm Animal Salmonella is bedoeld voor dierenartsen en professionele veehouders.

Door door te gaan naar de pagina Farm Animal Salmonella bevestigt u dat u een van bovenstaande beroepsgroepen vertegenwoordigt.

Anders kunt u beter op de huidige website blijven.

Skip to main content
Elanco Logo

Directe versus kruisbescherming: waarom homologe vaccinatie de gouden standaard is

Hoewel Salmonella over het algemeen geen bedreiging vormt voor hennen, blijft het een aanzienlijk risico voor de volksgezondheid. Het waarborgen van de veiligheid van onze voedselvoorziening, met name eieren, door middel van vaccinatie van leghennen is van cruciaal belang.

Inzicht in directe versus kruisbescherming

Bij het vaccineren van een koppel is het essentieel om het werkingsmechanisme van het gekozen vaccin te begrijpen om een maximale bescherming te garanderen. Er zijn verschillende soorten Salmonella-vaccins voor leghennen, die verschillen in hun beschermingswijze en doelstammen. Deze worden primair gecategoriseerd op basis van hun beschermingsmechanisme: direct (homoloog) en kruis (heteroloog).

Joost Boerrigter, Technical Account Manager bij Elanco Animal Health, legt het verschil tussen beide uit: "Een homologe vaccinstam beschermt rechtstreeks tegen de salmonella veldstam. De twee vaccinstammen in AviPro Salmonella Duo werken beide homoloog tegen Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium."

Heterologe bescherming is gebaseerd op kruisimmuniteit. Zo biedt een SE vaccinstam een zekere mate van bescherming tegen een ST veldstam. Maar de daadwerkelijke bescherming van een homologe ST vaccinstam tegen een ST veldstam is vele malen hoger.

Hij benadrukt daarom dat directe bescherming het voorkeursmechanisme van een vaccin is, vooral in tijden van hoge infectiedruk. “Wanneer de Salmonella-druk hoog is, geeft het een geruststellend gevoel om te weten dat je directe bescherming hebt tegen beide doelstammen.”

Vroege start van de immuniteit

De heer Boerrigter legt uit dat hoe eerder producenten de immuniteit van de leghennen kunnen opstarten, hoe beter.

"Door opfokhennen vanaf de eerste dag te vaccineren, koloniseren we de darmen van de vogels met de vaccinstam1, wat een grotere bescherming biedt tegen Salmonella-veldstammen," zegt hij.

Het voordeel van bivalente vaccins, zoals AviPro™ Salmonella Duo, is dat ze bescherming bieden tegen beide serovars in één toediening, waardoor veldstammen geen tijd krijgen om de leghen te infecteren. “Door vroeg een vaccinatie met twee stammen toe te dienen, verkleint u het risico dat vogels besmet raken met veldstammen die de eieren zouden kunnen infecteren,” voegt de heer Boerrigter toe.

Het risico op overvleugeling verminderen

Normaal gesproken bestaat bij het gelijktijdig toedienen van twee levende bacteriële vaccinstammen het risico dat de ene stam de andere overgroeit.

Daarom legt de heer Boerrigter het belang uit van het kiezen van een vaccin dat tijdens de productie een co-fermentatieproces ondergaat, omdat dit het risico op concurrentie wegneemt.

“Het co-fermentatieproces zorgt ervoor dat beide stammen in het productieproces op een gelijk niveau blijven. Dit proces stelt het vaccin in staat om superieure directe1 bescherming te bieden tegen beide gereguleerde Salmonella-stammen bij leghennen2,” zegt hij.

“Het bereiken van dit evenwicht is cruciaal voor het behoud van de effectiviteit van het vaccin en het garanderen van een consistente bescherming.”1

Implementatie van andere maatregelen voor Salmonella-preventie

Volgens de heer Boerrigter vereist het waarborgen van de effectiviteit van Salmonella-vaccinaties een strikte bioveiligheid en een goede training in de toediening van het vaccin. “Strikte bioveiligheidsmaatregelen zijn essentieel om de kans te verkleinen dat een ziekte op het bedrijf wordt binnengebracht of verspreid,” zegt hij.

"Daarnaast is een training juiste vaccintoediening van dierenarts en veehouder essentieel.” Hij voegt eraan toe: “Het uiteindelijke doel van het toedienen van een Salmonella-vaccinatie is uiteindelijk het beschermen van de volksgezondheid.”


  1. Koerich, P. and Doblies, D. Comparison of the efficacy of a live bivalent Salmonella vaccine with a monovalent vaccine against a challenge with a Salmonella Typhimurium field strain. IPPE International Production & Processing EXPO, Altanta (2023).
  2. UK National Control Programme for Salmonella in Layers (gallus gallus): ‘Laying hens and flocks: poultry testing for salmonella’ government guidance. https://www.gov.uk/guidance/salmonella-get-your-egg-laying-hens-tested

Over Elanco

Ontdek waarom we een toonaangevende leverancier zijn van innovatieve oplossingen, die de gezondheid van dieren beschermen en verbeteren. 

PM-NL-26-0046

Elanco en het diagonale balklogo zijn handelsmerken van Elanco of haar dochterondernemingen. ©2026 Elanco.